જુ.કા.ના કુકા !


પ્રિય મિત્રો, નમસ્કાર.

મહાત્મા ગાંધીની આત્મકથા પૂર્ણ થઈ અને હવે ભદ્રંભદ્ર પૂર્ણતાને આરે છે.  આ તો થઈ હાલમાં ચાલતી પ્રવૃત્તિની ઝલક ! બાકી આજે આપણે માણવાના છે માન.જુગલકીશોરભાઈનાં આશીર્વાદથી તેમના કેટલાક “કુકા” ! હવે હું આ સમજાવવામાં નાનો પડું, એ કરતાં તો આપ છો અને જુ.ભાઈ છે ! તો માણો, શ્રી.જુ.ભાઈએ જેમ મોકલ્યા તેમનાં તેમ, કાના માતરનાં પણ ફેર વગર ;

જુ.કા.ના કુકા !

ગુજરાતીનો એકડો, મીંડાં પછેં હજાર;

માતૃભાષીને સાનમાં જુભૈ દીયે વચાર.

 

પરદેશે  પહોળા થવા  અંગરેજી હોઠે ધરી;

‘તારી’ તેં આઘી મુકી, જુભૈ ક્હે, ભારે કરી !

 

પરદેશે  તું પાંદડું, ઉડતાં  ન લાગે  વાર;

ઘરનાં નંઈ, નંઈ ઘાટનાં, જુભૈ સમજો સાર.

 

કક્કોબારખડી  બધું ઉંચે  અભેરઈએ ચડ્યું;

અંગરેજીની લા’યમાં જુભૈ ‘શું–શાં’ શું પડ્યું !

 

ભાષા–ભાષા શું  કરો,  ભાષાનું  શું જોર ?

ડોલરીયે ખીસ્સાં ભર્યાં, જુભૈ કરો ન શોર !

 

સાચુ–ખોટું સૌ લખો, ક્યાં  કોઈ પુછનાર ?

જુભૈ, ડસ્ટર ના હવે – બ્લૅકબોર્ડ–ભુલ લુછનાર !

 

જુભૈ બેઠા  એકલા, લમણે  દઈને  હાથ;

ભાષાને વળગી પડ્યું ભુર; ન કોઈ સાથ.

Advertisements

25 responses to “જુ.કા.ના કુકા !

  1. કુકા/ દુહા … મજા આવી. હાથ અજમાવી જોવો પડશે.

    જુભૈ બેઠા એકલા, લમણે દઈને હાથ;

    ભાષાને વળગી પડ્યું ભુર; ન કોઈ સાથ.

    !!!!!!!!!!!

    Like

    • શ્રી.સુરેશભાઈ, આભાર.
      શ્રી.પ્રજ્ઞાબહેને જુ.કા.ના કુકા (મેઈલ દ્વારા જ સ્તો) વાચ્યા પછી આગળ વધતી પ્રતિભાવ શ્રેણીમાં ખૂબજ સરસ રચનાઓ જુ.ભાઈનાં ’કુકા’ઓને અર્પણ કરી. બધી જ તો મારાથી પ્રસિદ્ધ ન થાય, કિંતુ એક આપણા સૌનો મનોભાવ વ્યક્ત કરે છે. તેઓ પ્રત્યે આભાર સહઃ રજુ કરું;

      “જુભૈ નથ એકલા,ઊતારો લમણેથી હાથ
      ભાષાને ઊજાગર કરવા,છે સૌ નો સાથ”

      મેં આ “સૌ”માં અમને પણ ગણવા વિનંતી કરેલી. શ્રદ્ધા છે આપ સૌ પણ આ “સૌ”માં સામેલ હશો જ ! આભાર.

      Like

  2. મજા આવી જુકાના કુકમા પણ અમે બોલાવ્યા ગુજરાતી ભાષાના ભૂકા
    એક ભાઈ વડીલ છે .જોકે મારા વડીલ નથી .એ મને કેટ હતા કે અમારા ઘરમાં અમે અંગ્રેઝીજ બોલીએ છએ.
    મારી સોરઠી ભાષાની ઢબની ગુજરાતી ભાષા સાંભરીને બોલ્યા , હજી તમે ગામાંડીયાજ રહ્યા ?. બીજો પ્રશ્ન કર્યો કેટલા વખત થી અમેરિકામાં રહો છો ?મેં કીધું ૧૯૬૯ ના માર્ચમાં હું પહેલ વહેલો અમેરિકા આવ્યો .છતાં પણ હજુ ગુજરાતીનું પૂંછડું મુકતા નથી? મેં જવાબ દીધો .મને મારી માતૃભાષા ગમે છએ એટલે હું ભૂલવા માંગતો નથી .અને મેં વધુમાં એ સજ્જન ને કીધું
    હું ભારતમાં જન્મ્યો છું .અને ભારતીય તરીકે મરવા માંગુછું . એટલે હું અમેરિકન સીટીઝન પણ નથી થયો .તેઓ વડીલ મારી વાત સાંભરી બહુ નવી પામ્યા .એક મારવાડી દંપતી અહી રહે છે.વડીલ છે .તેઓ ગુજરાતી, હિન્દી ,સરસ જાણે છે .પણ બંને જણાં આપસમાં અંગ્રેઝીમાં બોલે છે. એક કચ્છી વડીલ છે .તેઓ ઘરમાં કચ્છી ભાષાજ બોલે છે .તેનો પોત્ર પણ કચ્છી બોલે છે . એક લાહોરમાં જન્મેલી પંજાબી બાવીસેક વરસની છોકરી મને મળી .તે કહે મને ઉર્દુ નથી આવડતું .ફક્ત પંજાબી અને ઈંગ્લીશ આવડે છે .
    में ए कुड़ी दे नाल पंजाबी दे विच गलां कितियाँ .(મેં એ છોકરી સાથે પંજાબી ભાષામાં વાતો કરી ) आता
    .

    Like

    • આતા એક જમાનો આવશે જ્યારે ગામડીયાને દીવો લઈને ગોતવા જાવાં પડશે ! (હું હમણાં ગામડાંઓમાં બઉ રખડું છું, પણ પાક્કા ગામડીયા હવે ઓછા જડે છે !! ) મારો ’મોટો’ એક પાક્કો ગામડીયો હતો, ઈય હમણાંનો આંગળી (એક જાતનું દેશી વસ્ત્ર, આ પડખેનાં ફોટામાં આતાએ પેર્યું છે ને ઈ !) મેલીને ખમીશ (શર્ટ, યુ નો !) પે‘રવા માંડ્યો છે ! (’મોટી’એ કીધું કે આ આંગળી ધોવી અલબી લાગે છે, ખમીશ ધોવું સે‘લું !!)

      આપને વાંચવામાં મજા બહુ આવે છે. ગુજરાતીનું પૂંછડું મેલવુંય નઈ ! કરો જુ.ભાઈને યાદ !
      “પરદેશે તું પાંદડું, ઉડતાં ન લાગે વાર;
      ઘરનાં નંઈ, નંઈ ઘાટનાં, જુભૈ સમજો સાર.”
      આભાર, આતા.

      Like

  3. તમારી વિકિ પરિયોજનાનાં પ્રગટ પુસ્તકો જોયાં. ઘણું મોટું કામ કર્યું છે. વ્યવસાયની સાથે સાથે આ કામ ઉપાડીને તમે સૌએ ભાષાસેવા હાથ ધરી છે. ક્યારેક મને પણ મારી શક્તી મુજબનુ કામ સોંપશો તો ગમશે…

    કુકા માટે આભાર.

    Like

    • શ્રી.જુગલકીશોરભાઈ,
      આભાર તો મારે માનવાનો હોય. અને વિકિ પર ગુજરાતીમાં કામ કરવા વિષયે આપ સમા વડીલના આશીર્વાદ છે અને આપનું માર્ગદર્શન મળતું રહેશે એ વાત જ અમારો હરખ વધારે છે. સૌ મિત્રો વતી આપનો આભાર.

      Like

  4. મુ. આતાના માનમાં ને અશોકભાઇની આભારીમાં બીજી વાનગીય પીરસી દૌં ? આ જરા ગંભીર છે અને કબીરસાહેબ વગેરેના વીચારો પરથી સુઝેલી છે…કેટલીક આપણી આગવીય છે –

    ‘જુ.કા.’ ના રુક્કા !
    (દોહરા)

    અર્ધો પ્યાલો દુધનો – ક્હે, ખાલી કે ભરેલ ?
    જુભૈ જાણે જવાબથી: તું ઠાલો કે ઠરેલ !

    ઝાડ ખજુરી એકલું, ઉંચું વધી પસ્તાય;
    જુભૈ ત્યાં કોઈ ચડે નહીં, નીચું નહીં નમાય !

    કપાસ પીંજ્યો, કાંતીયો, વણ્યો, શીવ્યો તે વેશ;
    જુભૈ, આખું આયખું પ્હેર્યો, અડ્યો ન લેશ.

    આંગળીએ માળા ફરે, જુભૈ જુએ ચગડોળ;
    મણકા ચડઉતર કરે, ગણ્યા કરે નઘરોળ !

    મણકા ફરતા હાથમાં, મનમાં જુભૈ, વીચાર;
    કાળબળે મણકા ગળે, ઘટમાં હળે વીકાર !

    (સોરઠા)
    ગુણીયલ ફુલ ગુલાબ, કાંટા એના આકરા;
    અવગુણીયલને રુઆબ, (એના) જુભૈ અણદીઠ કાંટડા.

    ગમતું કરે ગુલાલ, વહેંચીને વાળું કરે;
    (પણ) જુભૈ કોક ઉલાળ, ખાવા હારુ ખાબકે.

    ખાવા હારુ ખાસ, કીધા વીણ જૈ ખાબકે;
    એવા પેટપુજાના દાસ, જુભૈ, જગમા સામટા !

    ઉભા અંતરીયાળ, જુભૈ, કાં પગલાં ગણો ?
    બાકી અકળક કાળ, મનભર જીવો માનવા.

    લખ–વા જુનો રોગ, લખલખ કરવાની કટેવ;
    (પણ)વાચકના શા ભોગ ! અક્ષરથી આઘાં ભલા !

    – જુગલકીશોર.
    તા. ૭–૫–૧૨

    Like

  5. આદરણીય શ્રી અશોકભાઈ,

    આ જુગા કાકાના કુકા લાગે છે બહુ મીઠા

    ગામડેથી ગોદડીયો કહે ઘણા વર્ષે દીઠા

    અશોક તો અનોખી અગમવાણી ભણે

    વાહ વાહ કહી ગોવિંદ આ શું ગણગણે

    Like

  6. શ્રી અશોકભાઈ,

    વિકિસ્ત્રોત પર આપની અવિરત સેવાને લીધે આપ બ્લોગ જગતમાં ઘણા લાંબા સમયે દેખાવ છો તે ચલાવી નહીં લેવાય. થોડા થોડા દિવસે મોઢું બતાવતા રહો ભાઈશાબ.

    સત્યના પ્રયોગો હવે નેટ પર સુલભ બન્યા જાણીને આનંદ.

    અમે હવે ખાવા હારુ ખાબકશું જો કે કહીને – નહીતો પાછા જુભૈ પેટપૂજાના દાસ કહેશે 🙂

    Like

    • શ્રી.અતુલભાઈ, આભાર.
      મોઢું બતાવતા રહેવાનો આદેશ આંખમાથા પર. જો કે કારણ માત્ર વિકિ જ નથી, આપણાં જુ.ભાઈ પણ છે !! અમારી દર્શનાકાંક્ષા સાથે અદ્‌ભૂત અને અલભ્ય એવાં કેટલાંક પુસ્તકોનો લાભ આપી વાચનાકાંક્ષા પણ પૂર્ણ કરી છે. આમ આ ઉનાળે આમ્રરસ અને વાચનરસનો રસપ્રચૂર ’સુભગ’ સુમેળ થયો છે ! (આસોપાલવની છાંયામાં આમ્રરસનાં ઘૂંટ સાથે વાચનરસનાં ઘૂંટડા !)

      આપની પાસે તો ઘણું સાહિત્ય હશે, કંઈ પ્રકાશનાધિકારમુક્ત સાહિત્ય (ભજન, પ્રાચીન પુસ્તક વ.) હોય અને સ્કેન કરેલું હોય, (જેથી સ્કેન્ડ પાનાં સહકાર્યમાં ભાગ લેવા ઇચ્છુક સૌ મિત્રોને મેઇલ દ્વારા મોકલી શકાય) તથા આપની અનુમતિ હોય તો સ્રોત પર, સૌનાં લાભાર્થે, ડિઝિટાઈઝ સ્વરૂપે ચઢાવી શકાશે. આપનું સ્વાગત છે. આભાર.

      Like

      • વિવિધ રચના કરી અનેક રસ લેવાને
        શિવ થકી જીવ થયો એ જ આશે

        અનેક રસના ઘુંટડા લેવા માટે તો પ્રભુએ પણ જીવત્વ સ્વીકાર્યું છે તો પછી જીવોનો તો તે સ્વાભાવિક અધિકાર ગણાય. તમને રસના ઘુંટડા ભરતા જાણીને અમને અહીં ઓડકાર આવ્યાં 🙂

        વિકિ સ્ત્રોત વિશે હું કશુંક ગંભીરતાથી વિચારું છું જો કે મને ઘણી મર્યાદાઓ નડે છે. તેને માટે હું કશુંક નક્કર યોગદાન જરુર આપવાની ઈચ્છા ધરાવુ છું. જોઈએ હવે – હરિ ઈચ્છા બલીયસી.

        Like

  7. જુગલકાકા ના કુકા માણવાની મજા આવી … !
    ના જુભૈ બેઠા એકલા, લમણે દઈને હાથ;
    ભાષાને વળગી પડ્યું ભુર; ન કોઈ સાથ.

    ભાષા પરનું પ્રભુત્વ અને મનનીય રજૂઆત !

    Like

  8. કુકા સરસ છે, પણ જુગલભાઈ એન.આર.આઈ પ્રત્યે કોઈ પૂર્વગ્રહ તો નથી ધરાવતા ને ??સંસ્કૃત ભણવા જર્મની જવું પડે તેમ ગુજરાતી ભણવા અમેરિકા આવવું પડે તો નવાઈ નહિ.

    Like

    • કોઈનાય પ્રત્યે પુર્વગ્રહ શાનો હોય ? મારાં પાંચ વરસનાં લખાણો જુઓ, સતત ને સખત રીતે મેં ગુજરાતીભાષીઓને પોરસાવ્યાં છે, એમનાં સૌના ભાષાપ્રેમને માટે…

      આ તો એક નવો પ્રયોગ ઓચીંતાનો થઈ ગયો દુહા–સોરઠામાં રચના કરવાનો. ભાષાપ્રેમ અને વારંવાર લખાણોમાં કરાતી ભુલો, કેટલાંક તો આખાં ને આખાં ઈ–પુસ્તકોમાં સરેઆમ ભાષાભુલો જોતાં સહેજે આવો ભાવ પ્રગટ થઈ ગયો…બાકી ન તો હું લમણે હાથ દઈને બેસી રહ્યો છું, નથી કોઈ શત્રુતા,,,સુજાનો શબ્દ અજાતશત્રુ તો બહુ વધારે પડતો મોટો કહેવાય મારા માટે છતાં એવો વેરભાવ તો શક્ય જ નથી….

      ભાષા માટે કાળજી ન રાખનારને માટે થોડો ગુસ્સો અને થોડી કઠણ ભાષા વાપરું ને એમ કરતાંય જો કોઈને દેશદાઝની જેમ ભાષાદાઝ થઈ આવે તો મજો પડી જાય બીજું સું ?

      દુહા–સોરઠામાં રચના કરવાનું અનુષ્ટુપની જેમ જ બહુ સહેલું છે. હા, એમાં લોકબોલીના એકદમ તળપદા શબ્દો આવે તો જલસા થઈ જાય. મારા કુકા ને રુક્કામાં આવા શબ્દોની જ મજા હતી. હું તો આશા રાખું કે આવા તળપદા શબ્દોમાં અને આવા સહેલા છંદોમાં સર્જનો થતાં રહે. બુચદાદાએ મને કહ્યું હતું કે છંદોમાં લખવાનું બંધ ન કરશો. ક્યારેક છંદોનો સમય ફરી આવશે ત્યારે તમારાં કાવ્યોની ગણના થશે.

      અછાંદસના આ જમાનામાં મારા છંદો પરનાં લખાણો પછી ઘણા સર્જકોએ નેટ પર છંદરચના પર હાથ અજમાવ્યા છે એનો આનંદ જ છે…

      પણ ભાષાભુલો પ્રત્યે ‘ચાલશે’ની મનોવૃત્તી ખુંચે છે. ક્યારેક હું એકલો પડી ગયાની અનુભુતી કરું છું.

      સૌનો ખુબ આભાર.

      Like

  9. આમ્રરસ અને વાંચન રસ્ પછી સરસ મજાનો નીન્દ્રારસ માણતા હોય તો વાંચનયાત્રા બાજુ પર રહી જાય.

    Like

  10. બાપુ, તમારો શબ્દ નીન્દ્રારસ વાંચીને રમુજ કરવાનું સુઝી આવ્યું છે –

    નીન્દ્રામાંથી ન કાઢી નાખો તો નીદ્રા ( જે સાચો શબ્દ છે)–રસ રહે ને ર કાઢી નાખો તો ‘નીંદા–રસ’ રહે. બન્ને રસમાં વાંચન ગૌણ બની જાય.

    મને તો સરસ શબ્દરસ મળ્યો !

    Like

  11. વાહ ! વાહ !

    આ વાંચીને મને શ્રી ગુણવંત આચાર્યનું ‘કહત કથીર ધમાલકો’ યાદ આવી ગયું જે મે બ્લોગ અને એફ્બીમાં તો મૂક્યું છે પણ ત્યાં જઈને વાંચવાનો હવે ક્યાં કોઈ પાસે ટાઈમ હોય એટલે સર્વ જન હિતાય ને અનુલક્ષીને અહી જ મૂકી દવ છું –

    કહત કથીર ધમાલ કો, દો બાતાં શીખ લે
    કર પરધાનકી બંદગી, સાહેબકો કુછ દે
    -*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
    કહત કથીર ધમાલકો, કરલે મનમેં લેખ
    ચોરી ભીખ જો ના જખે, સેવાકા લે ભેખ
    -*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
    કહત કથીર ધમાલ કો, સુણ સેવાની રીત
    કરણીથી કહેણી ભલી, એવી ભલી ઑફિસ
    -*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
    કહત કથીર ધમાલકો, ઇતના રખ લે ધ્યાન
    બાવા કરતાં સેવક ભલા , ગુણીજન કરે ગુણગાન
    -નેતા ગાફિલ કયું ફીરે?
    -*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
    કયું ગરજે ઘનઘોર?,તેરે સર ચૂંટણી ખડી,
    જ્યું અંધિયારે ચોર!
    *-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
    સેવા સેવા બહું આંતરા., સાર સેવા ચિત્ત દેય;
    જો સેવાસે મેવા મીલે, સો હી સેવા ગ્રહી લેય.
    -*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
    ટોપી પહેર્યામાં ત્રણ ગુણ, નહિં વેરો નહિ વેઠ;
    સેવક સેવક સહું કરે, ને સુખે ભરે પેટ

    Like

    • યે….બ્બ્બાત !
      ભલા ટોપીની દૂકાન કી કોર્ય ઈ કોઈને ખબર્ય ? હમણાં ઝપટ બોલાવેં દાં !

      ’મત, મસ્તક ને માન, ટોપીમાં ત્રણે સમાણાં;
      ચોથો ગુણ એ ભયો, પહેરનારાં સૌ કમાણાં.’ – અમો !

      ધન્યવાદ ભાઈ.

      Like

  12. પૂર્વગ્રહના અર્થ નિમિત્તે આજે કેટલા લાંબા સમયે આ બધું વાંચવા મળ્યું !! આભાર પૃચ્છક શ્રી સુનિલકુમારનો ને અ.મો., તમોનો પણ ખરો જ !

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s