બ્લૉગજગતે પ્રતિભાવ કેમ પામશો ?!


પ્રિય મિત્રો, નમસ્કાર.
અગાઉ અહીં આપે બ્લૉગ પર પ્રતિભાવનો શિષ્ટાચાર જાણો છો ? એવો એક લેખ વાંચ્યો હતો. આજે વળી પ્રતિભાવ કેમ પામશો (ખમવું, ઓળખવું, સમજવું, પ્રાપ્ત કરવું !) વિષયે એક પુસ્તકના આધારે બ્લૉગ જગતમાં પણ ઉપયોગી જણાય તેવું થોડું જ્ઞાન લાધ્યું છે તે આપ સમક્ષ રજુ કરૂં છું. આમાં યથાયોગ્ય ઉમેરણ પણ આવકાર્ય છે. આમ તો આ પુસ્તક ઘણા સમય પહેલાં વાંચેલું, વ્યવહારમાં બહુ ઉપયોગી પણ સિદ્ધ થયેલું છે, આજે ફરી તેને એટલે યાદ કર્યું કે અનુભવને આધારે આપણ સૌને બ્લૉગજગત મધ્યે પણ કદાચ ઉપયોગી જણાય. તો પુસ્તકની માહિતી અને અહીં ઉપયોગી થોડા અંશ સાભાર.

પુસ્તકનું નામ: જીવનમાં પૂરી હિંમતથી ગીત તમારું ગાજો !
લેખન: સંજીવ શાહ
પ્રકાશક: ઓએસિસ સેલ્ફ-લીડરશિપ ઍજ્યુકેશન ફોર કૉમ્યુનિટી ડેવલપમેન્ટ, વડોદરા.
પ્રાપ્તિસ્થાન: ધ ઓએસિસ શોપ, જીએફ-૧૧, હાર્મની કૉમ્પલેક્ષ, અલકાપુરી, વડોદરા.
પ્રથમ આવૃત્તિ – ૨૦૦૩ અને પુનઃમુદ્રણ – ૨૦૦૬. કિંમત: ૬૦|- રૂ|.

આમ તો આખું પુસ્તક વાંચવા, વસાવવા લાયક છે. પરંતુ આપણે અહીં તેના એક પ્રકરણ ’હિંમતથી ટીકાઓ-અભિપ્રાયોની આપ-લે કરજો’ માંથી કેટલાક ઉપયોગી અંશ લઈશું. પ્રસ્તાવનામાં જણાવ્યા પ્રમાણે આ પુસ્તકનું વિચાર-બીજ રોબર્ટ સ્ટૌબનાં ’ધ સેવન ઍક્ટ્સ ઓફ કરેજ’માંથી ફૂટ્યું છે. અને સૌને માર્ગદર્શક બને એ હેતુએ આ પુસ્તક લખાયું હોવાનો પણ ઉલ્લેખ છે તેથી આપણે લેખકશ્રીનો આભાર માની પુસ્તકમાંના કેટલાક વિચારોને મમળાવીએ. (હવે અહીંથી આગળ માત્ર પુસ્તક આધારિત જ છે)

# જીવનમાં આપણે ડગલે ને પગલે ટીકાઓનો, સાચા-ખોટા અભિપ્રાયોનો (બ્લૉગ સંદર્ભે આપણે પ્રતિભાવો એમ યાદ રાખીશું), ટિપ્પણીઓનો સામનો કરવો પડે છે. આપણી પાસે બે પસંદગીઓ છે—
કાં તો આપણે આ ટીકાટિપ્પણીઓને ’નુકશાનકર્તા હુમલાઓ’ તરીકે જોઈએ અથવા આપણે તેમને ’ફાયદાકારક અભિપ્રાયો’ તરીકે જોઈએ.
બેશક, બીજી પસંદગીમાં હિંમતની જરૂર રહે. પ્રથમ પસંદગી માટે કશું કરવું નથી પડતું. હિંમતના અભાવે આપણે તે આપમેળે પસંદ કરી લઈએ છીએ.

# ઘણા ઓછા મનુષ્યો ટીકાનો સફળતાપૂર્વક સામનો કરી શકે છે. મોટાભાગે આપણે ટીકાઓથી દૂર ભાગીએ છીએ, ટીકાઓને આક્ષેપ તરીકે લઈએ છીએ, ટીકાઓથી આપણને નુકસાન જ થાય તેમ માનીએ છીએ, ટીકાકારોને દુશ્મન માનીએ છીએ, ટીકાકારોને તોડી પાડવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ. આપણી માન્યતા વિરુદ્ધ આપણને કંઈ પણ કહેવામાં આવે તો આપણે ભયભીત થઈ જઈએ છીએ. અને પરિણામે;
(૧) આપણે સાચી ખોટી ટીકાઓથી ગભરાઈ તેને સતત નિવારવાનો જ પ્રયત્ન કરીએ છીએ. — આ નબળાઈ છે, વધુ ટીકાઓ વહોરીએ છીએ.
(૨) ટીકાઓમાં જે પણ, જેટલું પણ તથ્ય હોય તે આપણે ચૂકી જઈએ છીએ. — આપણી શીખવાની, બદલાવાની ને વિકસવાની પ્રક્રિયા અત્યન્ત ધીમી, આંચકા ખાતી, કંટાળાજનક અને દુઃખભરી બની જાય છે.
(૩) ટીકાઓ પ્રત્યે ભાગેડુ અભિગમ દાખવીએ છીએ. — તેનાથી આપણી સામે એક એવો વર્ગ ઊભો થાય છે જેમની સામે આપણે આંખ મિલાવી જોવા તૈયાર થતા નથી. તેમનાથી ભાગી અને આપણે તેમની શક્તિને અનેકગણી વધારી દઈએ છીએ.

# આપણે જ્યારે ટીકાને યોગ્ય રીતે સાંભળવાનું શીખ્યા ન હોઈએ ત્યારે આપણે શું કરીએ છીએ ?
સૌ પ્રથમ તો આપણે ટીકા વિશે શું માનતા હોઈએ છીએ ?
* ટીકા આપણને ખૂબ નુકશાનકારક છે.
* ટીકા કરનાર વ્યક્તિ આપણું અહિત ચાહે છે.
* ટીકા કરનાર વ્યક્તિ આપણને ચાહતી નથી.
* ટીકા કરનાર વ્યક્તિ આપણને સમજતી નથી.
* ટીકા આપણને ખોટા સાબિત કરે છે.
* ટીકા સાંભળવાથી આપણે કમજોર દેખાઈશું.
* ટીકા સાંભળવાથી આપણે સામેવાળાના નિયંત્રણમાં આવી જઈશું અને તે કહે તેમ જ આપણે કરવું પડશે.

આવું માનીએ છીએ એટલે ટીકામાત્ર પ્રત્યે આપણને અણગમો થતો હોય છે. અને ટીકાઓથી દૂર ભાગવાના કોઈને કોઈ રસ્તાઓ અખત્યાર કરવાના શરૂ કરી દઈએ છીએ. ટીકાકારને સમજવાનું ટાળવા આપણે કેવા કેવા રસ્તાઓ અખત્યાર કરીએ છીએ ?
* મારી બાબતે આ વાત સાચી નથી તેમ કહેવું.
* જે-તે બાબતને લઈને દલીલ માંડવી.
* અભિપ્રાય આપનાર પ્રત્યે ગુસ્સે થઈ જવું.
* આપણી વર્તણૂકને ન્યાયી ઠેરવવી કે અભિપ્રાય ન સ્વીકારવા માટેના કારણો કહેવા (જો કે આ મુદ્દો બ્લૉગચર્ચામાં મને અમુક અંશે યોગ્ય લાગ્યો છે)
* પ્રશ્નો દ્વારા ટીકાને સમજવાનો પ્રયત્ન કર્યા સિવાય જ તેને (ચૂપ રહીને) સ્વીકારી લેવી. (ચર્ચાપ્રેમી મિત્રોએ આ ખાસ યાદ રાખવું)
* ટીકાને સમજવાનો પ્રયત્ન કર્યા વિના તેને સાંભળવી પણ લાગણીઓ અભિવ્યક્ત ન કરવી.
* મજાક-મસ્તી દ્વારા વાતને બીજા રસ્તે વાળવી (આ અમારી ખામી પણ ધ્યાને આવી ?)
* અભિપ્રાયના વિષયને લઈને અન્ય વ્યક્તીઓના ઉદાહરણો ટાંકીને આડકતરી રીતે પોતાનો બચાવ કરવો.
* ટીકા કરનાર વ્યક્તી પુર્વગ્રહિત છે તેમ માનવું અને વર્તવું.
* ટીકા સાંભળતી વખતે ચૂપ રહેવું પણ પછી ગુસ્સાની કે તિરસ્કારની લાગણીને અન્ય કોઈ વ્યક્તી પર ઠાલવવી.
* અભિપ્રાયને આક્ષેપ માની અભિપ્રાય આપનાર પરત્વે પ્રતિઆક્ષેપ કરવા શરૂ કરી દેવા.
ટીકાઓ પરત્વેનો આવો પલાયનવાદી દૃષ્ટિકોણ આપણને ખાસ કામ આવતો નથી.

# કોઈ આપણી ટીકા કરે ત્યારે આપણે કોઈ ને કોઈ પ્રકારે આપણા ’રક્ષણ’ કે ’બચાવ’માં પડી જઈએ છીએ તે માટે કેટલીક બાબતો કારણભૂત છે.
(૧) ભૂતકાળના કડવા અનુભવો
(૨) ભવિષ્યની બિહામણી કલ્પનાઓ
(૩) ટીકા અને ટકરામણને આપણે ’સંબંધોમાં સમસ્યા’ તરીકે નિહાળીએ છીએ. જ્યારે હકિકત એ છે કે તેઓ ખરેખર ’સંબંધ હોવાની’ નિશાનીઓ છે.
(૪) આપણે ટીકા કરનારની પદ્ધતિ બરાબર ન હોય તો ટીકા પણ બરાબર નથી, ટીકામાં તથ્ય જ નથી તેમ માની લઈએ છીએ. જ્યારે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં એમ થઈ શકે કે ટીકાકારની ટીકા કરવાની પદ્ધતિ, રણકો, હાવભાવ (જે બ્લૉગે તો લાગુ નથી) બરાબર ન હોય – પણ તેની ટીકામાં કોઈ ઉપયોગી તથ્ય આપણે શોધી શકીએ.

ટીકાના બચાવ માટેનાં આ બધા કારણોથી મુક્ત થવા પણ હિંમતની જરૂર પડે. ભૂતકાળના જખ્મો તાજા થાય તો તેનો સામનો કરવાની હિંમત, ભવિષ્યની બિહામણી કલ્પનાઓની અવાસ્તવિકતાઓને પડકારવાની હિંમત, ટીકા સંબંધિત વ્યક્તિ જ કરે છે એ સ્વીકારવાની હિંમત અને ટીકાનું સ્વરૂપ તથા ટીકાનું તથ્ય – બન્ને અલગ અલગ બાબતો છે તે સ્વીકારવાની હિંમત.

# ટીકાઓ આપણને જીવનની વાસ્તવિકતાઓની સમજણ આપવા મદદ કરી શકે છે. જેમની પાસે જીવનની વાસ્તવિકતાઓની સમજણ મેળવવાની હિંમત છે, તેમની પાસે ટીકાઓને આવકારવાની હિંમત પણ હોય છે જ. (આપણે બ્લૉગ પર પ્રતિભાવ બોક્ષ રાખીએ જ છીએ એટલે આપણામાં આટલી હિંમત તો છે જ.) ટીકાટિપ્પણીઓ અને ટીકાકારો (અહીં પ્રતિભાવકો પણ કહીશું) પ્રત્યે જોવાની આપણી દૃષ્ટિ સૌ પ્રથમ આપણે બદલવી જોઈએ. ટીકાકારો એ આપણા શિક્ષકો છે. આપણે તેમનામાંથી કશુંક શીખી શકીએ તેમ છીએ.

આનો અર્થ એ નથી કે આપણે શરણાગતિ સ્વીકારી તેઓ જે કહે તે બધું જ, તેવું ને તેવું સ્વીકારી લેવાનું છે. તેમાંથી શીખવું તેનો અર્થ એટલો જ કે;
* જે લોકો આપણા વિશે (અહીં આપણી રચના વિશે એમ પણ કહીશું) જે પણ અભિપ્રાયો ધરાવી રહ્યા છે તે શું છે ?
* તેમના અભિપ્રાયો એવા કેવી રીતે બંધાયા ?
* તેમના અભિપ્રાયો પાછળ તેમની મનોવૃત્તિ શું છે ?
* આ બધામાંથી આપણને ઉપયોગી એવા તથ્યો કયાં છે ?
* આપણે આપણું કામ વધુ આસાનીથી, અસરકારકતાથી કરી શકીએ તે માટે આ બધી ટીકાટિપ્પણીઓનો એક સુંદર અવસર તરીકે ઉપયોગ કરી શકીએ ખરા ?

# આપણે ઉછેર કે આસપાસના વાતાવરણમાંથી ટીકા પરત્વે ખોટો અભિગમ જ શીખ્યા છીએ. આપણે એમ જ શીખ્યા છીએ કે કોઈ ટીકા કરે તો બચાવ કરવો, દલીલો દ્વારા વિરોધ કરવો, વળતો હુમલો કરવો કે પછી મૌન રહી પીછેહઠ કરવી.

મુળે, ટીકાઓથી આપણે દુઃખી જ થવાનું શીખ્યા છીએ. એટલી હદ સુધી કે કોઈ બાબતે કોઈ ભિન્ન સૂચન આપે તો પણ આપણે સહન કરી શકતા નથી. તેનો પણ તરત જ, તત્ક્ષણ વિરોધ કરવો આપણે શરૂ કરી દઈએ છીએ. ખરેખર તો;

આપણે ફરી ’વિદ્યાર્થી’ કે ’શિક્ષાર્થી’ બની દરેક ટીકાકારમાંથી, દરેક ટીપ્પણીમાંથી કાંઈક ને કાંઈક શીખવાનો અભિગમ વિકસાવવો જોઈએ. બીજાઓ આપણને પડકારે, આપણી સાથે ટકરાય તો તેને આપણે આવકારીએ તો માની ન શકાય તેટલું શીખવાના દરવાજા આપણી સમક્ષ ખૂલી જશે.

# જ્યારે કોઈ તમારી ટીકા કરે ત્યારે સૌથી બુદ્ધિશાળી પ્રતિભાવ આ પ્રમાણે આપી શકાય —
(૧) બચાવ કરવાની વૃત્તિને બાજુ પર જ મૂકી દેવી.
(૨) તેનાથી ઊલટું, ટીકાકારોનો જે દૃષ્ટિકોણ હોય, તેના જે વિચારો કે લાગણીઓ હોય તે જ દિશામાં જુસ્સાથી આગળ વધવું. ટીકાકારના અભિપ્રાયને તેના કરતાં પણ વધુ હિંમતથી, વધુ અસરકારકતાથી પ્રતિબિંબિત કરવા. ટીકા કરનાર અચંબો પામી જાય તે હદ સુધી તેના ખ્યાલો, માન્યતાઓ વગેરેની શોધ આદરવી અને પરિચય કરવો તથા તેને વ્યક્ત પણ કરવા.
(૩) અને પછી પોતાની જાતને જાતે જ પૂછવું: આમાં મને ઉપયોગી થઈ પડે તેવું શું છે ? મારા વિચારો, નિર્ણયો કે વર્તણૂક બાબતે હું શું શીખી શકું તેમ છું ? સામેવાળી વ્યક્તિને મારાથી કોઈ તકલીફ તો નથી ને ? આ ટીકામાંથી સારામાં સારું શું શું શીખી શકાય ? આ ટીકાને સૌથી વધુ અર્થપૂર્ણ અને અસરકારક પ્રતિભાવ શું આપી શકાય ?

થોભી, આટલું વિચારીને પછી પ્રતિભાવો આપવાથી નવી અનેક સંભાવનાઓ ખૂલી જાય છે. પછી નાહક ટીકાઓ સામે બચાવ શું કામ કરવો ?

આનાથી ઉલ્ટું, આમ નહીં કરીને, ટીકાકારોના દૃષ્ટિકોણથી ભાગીને છેવટે આપણે ટીકાકારોની કડવાશ ને તિરસ્કાર વહોરી લઈએ છીએ. આ કડવાશ અને તિરસ્કાર પછી વધતા જ જાય છે. તેઓ પણ એમ સમજી લે છે કે તેઓ જેવા સમજે છે તેવા જ આપણે છીએ અને આપણા પેટમાં પાપ છે માટે આપણે તેમને સાંભળવા તૈયાર નથી. વળી આવા અભિગમથી છેવટે આપણી આસપાસ ખુશામતખોરો, સારું સારું કહેનારાઓના ટોળા જ જામે છે. આનાથી આપણા કામને, સફળતાની સંભાવનાઓને ઓર નુકશાન થાય છે.

બચાવ છોડી દેવાથી, વિરોધ, હુમલો કે પીછેહઠ કરવાની જગ્યાએ ટીકાઓને આવકારવાનું શીખવાના ફાયદાઓ જ ફાયદાઓ છે.

## હવે થોડું આપણે અભિપ્રાય આપવાની કલા વિશે પણ જાણીએ. જેમ ટીકા સાંભળવા માટે હિંમતની જરૂર છે તેમ જ, ટીકા કરવા, અન્ય વ્યક્તિઓને આપણા અભિપ્રાયો આપવા માટે પણ એક અનોખા પ્રકારની હિંમતની જરૂર પડે છે. જોઈએ કેટલાક મુદ્દાઓ;
# અભિપ્રાય ન આપવો (અહીં પણ આપણે પ્રતિભાવ શબ્દ સમજી લેશું): સૌથી પહેલાં તો આપણે અભિપ્રાય આપતા જ નથી. (કહો આ ફરિયાદ તો આપણા જેવા બ્લૉગર્સની કાયમી ફરિયાદ ખરી કે નહીં ?) આપણે અભિપ્રાય આપતાં જ ડરીએ છીએ. શેનો ડર લાગે છે ?
* અણગમતા થવાનો * ગેરસમજનો * અભિપ્રાયને સામેવાળા વિરોધ માની બેસે તેનો * સામેવાળાની પ્રતિક્રીયાનો * સામેવાળી વ્યક્તિના નારાજ થવાનો * અથવા વળતી ટીકા સહન કરવી પડશે તેનો.  — આ ડરને અતિક્રમીએ, હિંમતથી નિર્ણય લઈએ તો જ આપણે આપણો અભિપ્રાય આપી શકીશું.

# અભિપ્રાય ખોટા સમયે આપવો: સાચા સમયની પસંદગી મહત્વની બાબત છે. કોઈ આપણી ટીકા કરે ત્યારે જ આપણે વળતી ટીકા કરીએ તો એને પ્રતિક્રિયા તરીકે જ જોવાય. તેથી શક્ય ત્યાં સુધી આવા સમયે ટીકા કરવાનું ટાળવું.
ટીકા અથવા અભિપ્રાય આપવા માટે સામે વાળી વ્યક્તિ શાંત હોય અને આપણા સૂચનો પરત્વે ખુલ્લી હોય તેવા સમયનો ઉપયોગ કરવો (જો કે આ બ્લૉગજગત માટે ઉપયોગી નથી, રુબરુ ચર્ચાઓમાં ઉપયોગી.)

# અભિપ્રાય ખોટી જગ્યાએ આપવો:  (અહીં બ્લૉગચર્ચાઓની વાત માત્ર વિચારીને સાચી-ખોટી જગ્યાનો નિર્ણય કરવો)

# અભિપ્રાય ખોટી પદ્ધતિથી આપવો: જો આપણી પદ્ધતિ ખોટી હોય તો પછી તેનો હેતુ સિદ્ધ થતો નથી.

ટૂંકમાં અન્ય વ્યક્તિને આપણો અભિપ્રાય આપવા માટે હિંમત, સંયમ, ધીરજ, વિવેક અને આવડત જેવા ચારિત્ર્યનાં અન્ય પાસાંઓ વિકસાવવાની જરૂરત રહે છે.

તો આટલું મેં વાંચ્યું તેમાંથી, આપણને સૌને કંઈક માર્ગદર્શક બને તેટલા ઉદ્દેશમાત્રથી, અહીં લખ્યું છે. મને ભુલાયેલું પાકું થશે અને આપ સમા વિદ્વાન મિત્રો પાસેથી આ બહાને હજુ કશું રહી જતું હોય તો જાણવા મળશે એટલો લાભ તો ખરો જ. આભાર.

Advertisements

17 responses to “બ્લૉગજગતે પ્રતિભાવ કેમ પામશો ?!

  1. saras saheb apno lekh vachi ghnoj anand thayo i like it

    Like

  2. ભાઇ અશોક’જી’, પહેલાં તો એક પ્રશ્ન કે આ અત્યાર સુધી કેમ ન જણાવ્યું ? 🙂
    ખૂબ જ સ_રસ માહિતી ,બ્લોગ પર પ્રતિભાવનો શિષ્ટાચાર જાણો છો ? તેટલું જ જરૂરી આ
    બ્લોગજગતે પ્રતિભાવ કેમ પામશો ?
    [આટલું લખવા ની હિંમત તો કેળવી ને! 😀 ]

    Like

  3. લગભગ છ વર્ષથી ગુજરાતી બ્લોગ જગતમાં સક્રીય રહ્યા બાદ..
    બહુ જ સરસ વિશ્લેષણ. બ્લોગિંગના એક બહુ જ સબળ પાસાંનો મોટે ભાગે દુરૂપયોગ થતો અને માત્ર અહંકારને પોષતો જોઈ, હવે આવી ચર્ચાઓમાં રસ નથી.
    આશા રાખું કે, આ બધી વાતો બ્લોગરો/ વાચકો સમજે અને એનું અમલીકરણ કરે. જો એમ થશે તો બૌદ્ધિકો સમાજને ઘણું મોટું પ્રદાન કરી શકશે. ગાંધીયુગમાં જે કામ બૌદ્ધિકોએ કર્યું , એ બેમિસાલ છે. ૨૧મી સદીમાં અવનવાં સાધનોથી તો લાખો ગણું મોટું કામ કરી શકાય.
    અફસોસ … એ શક્યતા ઝાંઝવાનાં જળ (!!) જેવી લાગે છે.

    Like

  4. શ્રી અશોકભાઈ,

    સરસ લેખ

    પ્રતિભાવ બાબતે :

    સહુ પ્રથમ લેખનું હાર્દ સમજીને તેમાંથી જે કાઈ સાર રુપ હોય તે ગ્રહણ કરવું

    જે કાઈ ખૂટતી કડી હોય તે પોતાની જાણકારી હોય તેટલી આપવી અથવા તો ક્યાંય ઉપલબ્ધ હોય તો તેની લિન્ક આપી શકાય તેથી મુળ લેખ વધારે સંપૂર્ણ બને.

    લેખમાં જે બાબતો ખોટી / અધુરી કે ઉણપવાળી જણાઈ હોય તે પ્રત્યે ધ્યાન દોરવાથી લેખમાં રહેલી ખામી દૂર થઈ શકે.

    બીજા મિત્રોએ કરેલી ચર્ચા પણ રસપૂર્વક વાંચવી અને તેમાંથી શીખવા જેવું હોય તે શીખવું

    અને છેલ્લે હસીને જ્ઞાનના ભાથાંમાં વધારો કરીને આવજો કહીને અને ફરી મળવાના વચન સાથે છુટા પડવું. 🙂

    Like

  5. સરસ.
    તે બ્લોગીની ઉપર પ્રતિભાવ ફેંકતાં ફેંકી દીધો
    છૂટ્યો તે ને અરરર! પડી ગાળ હૈયા મહી તો! 🙂

    Like

    • હસી મજાક છોડીને સીધી વાત કરું તો અશોકભાઈ બહુ સમયસરનો લેખ છે. તમામેતમામ મુદ્દાઓ બ્લોગજગત કે બીજી વેબસાઈટ પર પણ લાગુ પડે તેવા છે.
      પ્રતિભાવો આપવામાં તમારી તટસ્થતા , કાળજી અને હિંમત મારા માટે તો નમૂના રૂપ છે.
      યોગ્ય પ્રતિભાવો મળવાથી બ્લોગનું આરોગ્ય સુધરે છે. કડવાણી પણ જરૂરી છે.
      બ્લોગનારાયાણની કૃપાથી કીડીને કણ અને હાથીને મણ [પ્રતિભાવો] મળી રહે છે!
      [આ બ્લોગનારાયણનું નામ પણ બીતાં બીતાં લેવું પડે છે. ક્યાંક ઝપાટે ચડી ન જવાય :)]

      Like

  6. પિંગબેક: » બ્લોગજગતે પ્રતિભાવ કેમ પામશો ?! » GujaratiLinks.com

  7. સરસ વાંચવા લાયક બાબત છે..

    Like

  8. મારા મતે આ બે મુદ્દા મહત્વના છે:

    ૧. પોસ્ટ કરો. કોમેન્ટ્સ-પ્રતિભાવની અપેક્ષા ન રાખો. (બ્લોગ ગીતા: અધ્યાય ૮)

    ૨. તમારી વાત સ્પષ્ટ, ડર્યા વગર કહો. દુર્ભાગ્યે, મોટાભાગના બ્લોગ્સ સ્પષ્ટ અને સાચી કોમેન્ટ્સથી દૂર ભાગે છે.

    Like

  9. સરસ લેખ. પ્રતિભાવ વિશે ગણું જાણવા મળ્યું.

    અને અભિપ્રાયો વિશે શું કહું? વાંચો આ લેખ = અભિપ્રાયો અંતિમ સત્ય નથી હોતા – સૌરભ શાહ

    Like

  10. સરસ લેખ. ગણું જાણવા મળ્યું.

    Like

  11. અશોક આપણે ટીકાકારોની સાથે ચર્ચામાં, દલીલ બાજીમાં ઉતરીને . ઘણી વખત આપણે આપની શક્તિઓ વેડાફીયે છી એ .એટલે ગમતી કે અણગમતી ટીકામાં ઊંડા ઉતરવું નહિ અને ચુપ રહેવું .શાંત રહેવાથી ઘણી વખત આપણને ટીકા લાભપ્રદ છે એ પણ સમજાય જાય છે .

    Like

  12. આદરણીયસાહેબશ્રી. અશોકભાઈ

    આપે પ્રતિભાવ બાબતે સુંદર મનનીય બાબતો રજુ કરીને

    બ્લોગ જ્ગતમાં નવુ પિંછુ ઉમેર્યુ તે ખ્બ જ સરાહનીય બાબત છે.

    આટલી સુંદર વાત અગાઉથી લખી હોત તો…….!

    ” ભુલ બતાવવા ભેજુ જોઈએ,

    ભુલ સ્વીકારવા કલેજુ જોઈએ.”

    આપે બ્લોગ સાથે સંકળાયેલ તમામ પાસાઓને

    વીણી લઈ, આત્મ મંથન કરીને સુંદર સુચનો કરેલ છે.

    Like

  13. આદરણીય શ્રી અશોકભાઈ,

    આપના દ્વારા પીરસતી હરેક વાનગી તાજી અને કૈક નવીનતા ભરેલી

    હોય છે. અમ જેવા નવા સ્વાદિયાને અનેરા સ્વાદ માની નવું જાણવા મળે છે.

    ખુબ સરસ માહિતી જાણવા મળી.

    Like

  14. મુ.શ્રી.આતા, સુરેશભાઈ, યશવંતભાઈ, ડૉ.કિશોરભાઈ, ગોવિંદભાઈ, અતુલભાઈ, વિનયભાઈ, કાર્તિકભાઈ, પ્રવિણભાઈ, ઉષાબહેન, પરબતભાઈ, શકિલભાઈ સર્વે વડિલો અને મિત્રોનો આભાર.
    શ્રી. હિરલબહેન, હિમાંશુભાઈ, ભુપેન્દ્રસિંહજી, ગોવીંદભાઈ, દીપકભાઈ, અરવિંદભાઈ, બગીચાના માળી મિત્ર તથા સર્વે વાચક મિત્રોએ પ્રોત્સાહન આપ્યું, ઉત્સાહ વધાર્યો તે બદલ હાર્દિક આભાર.

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s