ચિત્રકથા – સાતમ આઠમ


મિત્રો, નમસ્કાર.
હમણાં જન્માષ્ટમીનાં તહેવારો ગયા, સૌરાષ્ટ્રમાં આ બહુ મહત્વના તહેવારોમાંનો એક ગણાય. લોકબોલીમાં તેને ’સાતમ-આઠમ’નો તહેવાર કહેવાય. ઘરે ઘરે મીઠાઈ-ફરસાણ બને, ગામે ગામ લોકમેળાઓ ભરાય, એકંદરે નાના-મોટા, સ્ત્રી-પુરુષ-બાળકો, અમીર-ગરીબ, શહેરીજનો-ગ્રામ્યજનો સૌનો માનીતો આ તહેવાર. એક કહેવત છે કે ’ઊંટનું મોં મારવાડ ભણી’ તેમ અમને સાતમ-આઠમ આવે એટલે વતનનું ગામડું યાદ આવે. તો આજે લાંબી કથા નથી કરવી ! આપને ચિત્રોના માધ્યમે અમારી સાતમ-આઠમની સફરના સંભારણાઓમાં સહભાગી બનવા આમંત્રણ જ આપી દઉં.

આ છે પોરબંદરના મેળાની નાનેરી ઝલક. અને હવે ઊપડીએ ગામડે.

રક્ષાબંધન તો ભાઈ-બહેન મળે ત્યારે પણ થાય ! અમે સાતમનાં દિવસે કરી ! મારો વીરો ઘરે આવ્યો લાવ ’બરેવળું’ બાંધી આપું. ખમ્મા મારા વીરા. (અમારા પ.પૂ.પિતાશ્રી અને તેમનાં બહેન એટલે કે અમારા ફઈબા કમ સાસુમાં ! ચોંકશો નહીં, અમારે મામા-ફુઈના મળે તો બહાર ક્યાંય લગ્ન કરે જ નહીં ! વધુ ક્યારેક ડાયરામાં ચર્ચા કરીશું.)

અને આ છે ગામ બહાર નાનકડી ટેકરીની ઓથે આવેલું શીતલામાતાનું મંદિર, જેને લોકો શીતળાઆઈનું ડેરું કહે છે અને સાતમના દિવસે ચોખાના લોટની કુલેરનો પ્રસાદ ધરાવે છે જે અમે બાળક હતા ત્યારે ધરવ કરીને ખાતા ! હવે ’મોટા’ કહેવાઇએને એટલે જરા અમથો ખાઈને મોટપની ’મઝા’ માણીએ છીએ !! લોકો માને કે શીતલામાતાને કુલેર ધરાવીએ તો શીતળાનો રોગ (chickenpox કે smallpox ?) ના થાય, જો કે પછી રસીકરણ શોધાયું અને માતાજી આ જવાબદારીમાંથી નિવૃત થયા ! હવે એમના થકી વર્ષે એકવાર આ આરોગ્યપ્રદ કુલેર ખાવા મળે છે એટલો એમનો અનુગ્રહ રહ્યો.

અહીં બાજુમાં નાનકડી ટેકરી આવેલી છે જે ’હિણાજીયા કોઠા’નાં નામે ઓળખાય છે. તે પર પણ તેન્ઝિંગની અદાથી આરોહણ કર્યું ! (આ તેન્ઝિંગ નોર્ગે સાથે અમારે એક અંગત સંબંધ છે, અમે ’ટીન’ (nineteen) વટાવ્યું તે જ દહાડે આ વીરપુરુષે આ જગત વટાવ્યું) આ ટેકરી પર ગ્રામ્યલોકો દેશી ઊપચારોમાં વાપરે તેવી કેટલીએ વનસ્પતિ છે, બધીને તો અમે પણ નથી ઓળખતા પણ જોડેનાં સાથીદારે કેટલીકની ઓળખ કરાવી, થોડા ચિત્રો એ હર્બલ મેડીસિન્સનાં. (ઓળખ અને ઉપયોગ જાણકાર મિત્રો અહીં જણાવશે તેવી વિનંતી.)

આ ટેકરી પરનો એક પથ્થર જોતાં, વળી એ ’નાના’ હતા ત્યારનાં સંસ્મરણો તાજાં થયા. આ પથ્થર પર કોતરેલું ચિત્ર (હવે ઝાંખું પડી ગયેલું !) ’નવકૂકરી’ નામક એક ટાઈમપાસ દેશી રમતનું છે. બસ ગમે ત્યાં આ ચિત્ર બનાવો, થોડી કાંકરીઓ એકઠ્ઠી કરો અને મંડી પડો. આમ તો શૂન્યચોકડીની રમત જેવા નિયમો હોય છે, હવે પાકેપાયે યાદ નથી રહ્યા, કોઈ વડીલ જાણતા હોય તો થોડું માર્ગદર્શન કરે તેવી વિનંતી. એક દેશી રમત ફરી સજીવન થાય.

અને આ છે લીલુડી ઓઢણી ઓઢેલી ધરતીનું વિહંગાવલોકન.

અને આ થોર (ક્રેક્ટસ)નો એક પ્રકાર છે, અહીં તેને ’કટારો’ કહે છે. ખેતર ફરતે આની વાડ કરાય છે, કાંટેદાર વાડ બાહ્ય, ઘૂસણખોર પશુઓને ખેતરમાં આવતા રોકે છે, કહો કે ઈકોફ્રેન્ડલી વાડ ! આપણે ત્યાં ભાઈ બહેન પર હાથ ઉગામે (મારામારી કરે) તો વડિલો બીક બતાવે કે બહેનને હેરાન કરીશ તો તારા હાથમાં કટારો ઉગશે ! (હવે જોઈ લ્યો, આવા હાથનું પોસાણ થાય ?) 

 અને સાથે આ સફેદ અને જાંબલી રંગનાં પુષ્પને તો ઓળખી જ ગયા હશો ! બસ એ જ, બજરંગબલીને ચઢાવાતો ’આકડો’. (આપણે ગુજરાતીમાં નબળી, બહુ મજબૂત નહીં એવી રીતે ગોઠવાયેલી કોઈ ચીજ માટે કહેવાય છે ’આકડાનો માંડવો’, આ કહેવત આ બટકણા આકડાને ધ્યાને રાખીને બનાવવામાં આવી હશે !)

અને આ છે આપણા “જગતના તાત”નું જીવન ! જો કે તેને કશી ફરિયાદ નથી, કેમ કે તેને માટે તો કર્મ છે, ધર્મ છે. પણ લોક બધું મેળામાં મહાલે, અમે દુકાનને થોડા દહાડા તાળા મારી દઈએ, નોકરિયાત બે રજાને બે-ચાર હક્ક રજાનો મેળ પાડી નીકળી પડે પરંતુ માંડવી (મગફળી) સુકાતી હોય તેમાં કંઈ હક્ક રજાની જોગવાઈ ન હોય ! એ તો સાતમ હોય આઠમ હોય કે પછી દિવાળી, કામ પહેલાં. જગતનાં તાતનું બિરુદ કંઈ એમ અમથું જ નથી મળતું ! (અગાઉ અમે એક ’કર્મણ્યે વાધિકારસ્તે’ નામક ચિત્રકથા કરેલી તે પણ સમયાનૂકુલતાએ જોઈ જવા વિનંતી). પણ પછી એય ને ફુવારાઓ ચાલુ થયા અને તેની ઠંડકની શું વાત કરૂં !! પણ મોજ પડી ગઈ (પડે જ ને ! મારે ક્યાં ફુવારાના પાઈપ ફેરવવા પડ્યા હતા ! મારે તો આરામથી ફોટા પાડવાની મહેનત જ હતી !! આમે અમારે ગામડામાં બે દહાડા તો મહેમાન પાસે કામકાજ ન કરાવે ! એટલાં ભલા માણસો ખરા 🙂 )

અને આ ખેતરને શેઢે ખીજડો. લોકો તેને પવિત્ર વૃક્ષ ગણે, તેમાં ’મામા’ (એક પ્રકારનાં લોકદેવતા)નો વાસ મનાય. ચાલો એ બહાને વૃક્ષોનું રક્ષણ તો થાય !

આ છે મગફળીનો ફાલ, લગભગ પંદરેક દિવસમાં ઓળા ખાવા મળશે. અત્યારે તો આ દૂધે ભરાતી, નરમ નરમ અને મીઠી મીઠી માંડવીનો ધરવ કીધો. અને હા આ નવું મકાન દિવાળીએ તૈયાર થઈ જશે, હવે પછી રજાઓમાં આ બનશે અમારું નવું ઠેકાણું ! (છોકરાંઓનાં મામાનું ઘર છે એટલે આપણને પણ બે દહાડા ઓશરીમાં પડ્યા રહેવા તો દેશે જ ને ?! એમ તો માણસો ભલા છે 🙂 ) લોક સાહિત્યમાં વિવિધ પ્રકારનાં દુઃખ વર્ણવ્યા છે, એમાનું એક દુઃખ અમે પણ પાળ્યું છે !
’અંધારી રાત ને બળદીયા કાળા,
વઢકણી વહુ ને ગામમાં સાળા.’ 🙂 આખું કવિત ક્યારેક ડાયરામાં માંડીશું.

અને અંતે આ ચિત્રો છે જન્માષ્ટમીની રાત્રે, ગામમાં આવેલાં સુંદર મંદિરોનાં સંકુલમાં ભજવાતા ભવાઈવેશનું. અહીં સાતમથી શરૂ કરી નોમની બપોર સુધી ભવાઈ રમાય છે. (લોકભાષામાં ’ભવાયા રમ્યા’ તેમ કહેવાય) આ ભવાઈમાં સ્ત્રીનો વેશ પરિધાન કરી અને ગીત, ગરબા, લોકગીત (અને હવે તો ફિલ્મીગીત પણ)ના તાલે ખાસ પ્રકારનું નૃત્ય કરવામાં આવે. નાના નાના નાટક જેવું પણ કરાય. રંગલા રંગલીનાં ફારસ પણ હોય. જોનારા ખુશ થઈ અને કંઈ કંઈ આપે તેમાંથી તેની આજીવિકા ચાલે. એક પ્રાચીન કલા છે જે હવે બહુ ઓછી જોવા મળે છે. (આપણા યશવંતભાઈએ નેટ પર, લખાણોમાં, આ કલાને જીવંત રાખવાનું સત્કાર્ય કર્યું છે, અહીં યશવંતભાઈને વાંચનારા મિત્રો તો આ ભવાઈ, રંગલો, રંગલી જેવા પાત્રોથી પરિચિત હોય જ.) અને પછી બરાબર મધ્યરાત્રીએ એ પૂર્ણપુરુષ, પુરુષોત્તમ, લોકનાયક, કૃષ્ણ કનૈયાનો જન્મોત્સવ ઊજવાયો. નંદ ઘેર આનંદ ભયો, જય કનૈયાલાલ કિ. અમે તો માખણ-મિસરી અને પંજરીનો ધરવ કર્યો. આપણા એકે ભગવાને ભુખ્યા રહેવાનું કે અકારણ દુઃખી થવાનું શીખવ્યું નથી ! નરસિંહનાં શબ્દોમાં કહીએ તો; ’આ જીવન એક અનંત ઉત્સવ છે’.

તો આ હતી અમારી ’સાતમ-આઠમ’. આ ઉપરાંત પણ ઘણું જોવા-જાણવા-માણવા જેવું રસપ્રદ હોય છે. જેમ કે ખાસ સાતમ માટે બનતા ’થેપલાં’ (આ થેપલાં એટલે આપ ગળી પુરી કહી શકો જે ખાસપણે ત્રિકોણ આકારની અને ચાર પડ વાળી હોય છે), ’વાનવા’ (જે ફરસાણ હોય છે, આપે ખાખરા તો ખાધા હશે, આ તેનું દેશી સ્વરૂપ !), અને મોહનથાળ કે ઠોર કે સાટા (ગળી ખાજલી) જેવી મીઠાઈ તો ખરી જ. અમુક શોખીન રજનીભાઈને યાદ કરીને મંડી પડેલા પણ દેખાય !! અને અમુક વળી વિવિધ રંગનાં આલ્હાદક ?? પીણાઓ પર પણ મંડાયા હોય ! (પહેલાં માત્ર પાણીકલરનું પીણું જ દેખાતું, જેને ’દેશી’ એવું નામાભિધાન કરાયું છે, પણ કોઈ કોઈ લોકો ભુપેન્દ્રસિંહજીને વાંચી ગયા હશે તે હવે રંગોની ભાન પણ આવી છે !) જેવો જેનો શોખ અને જેવી જેની સગવડ. અમે તો એક રાત્રે વાડીએ ભજિયા અને એક દા પકોડાની પાર્ટી કરેલી ! પીણાઓ અને પાનાઓ (બાવન જ સ્તો !)બાબતે તો જે શી ક્રિષ્ના !! પચે પણ નહીં અને પરવડે પણ નહીં ! (અહીં ’પરવડે’ શબ્દ મહત્વનો ગણવો ! અર્થાત્ કોઈ સ્વખર્ચે સલાહ કરશે તો પાચનશક્તિ તો અમે કેળવી લેશું 🙂 ) તો લ્યો સર્વે મિત્રોને જન્માષ્ટમીની હાર્દિક શુભકામનાઓ. આભાર.

Advertisements

27 responses to “ચિત્રકથા – સાતમ આઠમ

  1. આદરણીય શ્રી અશોકભાઈ,
    સાતમ આઠમના મેળાની અને વાનગી અને ગ્રામ્ય જીવનની મહેક
    અહી અમેરિકા સુધી આવી ગઈ. જોકે આ મેળાનો લ્હાવો જીવનમાં
    એક વાર માણવા જેવો. ગ્રામ્ય જીવન માણ્યું છે. મેલા પણ માણ્યા
    છે પણ આવો અનેરો આનંદ અને તેપણ પર્યાવરણ યુક્ત શુદ્ધ
    કુદરતના ખોલે માણવા મળ્યો નથી. જીવનમાં એક વાર આપણા
    આગને આવો મેલો માનવા જરૂર આવીશું. ઘણું જાણવા ને વિચારવાનું
    મળ્યું. સુંદર માહિતી અને લેખ સચિત્ર મુકવા બદલ અભિનંદન.

    Like

  2. વાહ અશોક”જી” વાહ, મજો મજો કરી આવ્યો હે…. . !, અને મારો જીવ બાળવા આ સચિત્ર કથા પણ મૂકી હં ! [આશા છે યાદ તો કર્યો જ હશે ? ભલે ને કથા માં ના કર્યો હોય!]
    સાતમ આઠમ એ આપણા સૌરાષ્ટ્ર,કાઠિયાવાડ નો ખાસ તહેવાર છે. બાકી અહીં તો અમારે
    “આ જીવન એક અનંત ઉત્સવ છે” એ નરસિંહ ની પંક્તિ ખોટી પડે,
    “આ જીવન રૂપિયા,પેસા બનાવવા નો ઉત્સવ છે” એમ બધા મંડ્યા હોય છે મતલબ આ તહેવાર નો અહિ ખાસ મહત્વ નથી બધું રાબેતા મુજબ ચાલુ હોય છે [કેટલાક કાઠિયાવાડી મિત્રો નો રાત્રી ના “ઉજાગરો” કરવા આવવાનો આમંત્રણ જરૂર મળે]
    ભાઇ અશોક”જી” કૅમેરા સાથે હોય અને મેળા જેવો મોકો હોય તો પણ માત્ર બે ફોટા ! [કે પછી એમાં પણ લોભ કર્યો ?]
    બાકી તારા લેખ માટે ગાલિબ નો એક શેર યાદ આવે છે.[ગાલિબ ની જગ્યાએ અશોક”જી” લખુ તો અતિશયોક્તિ થાય ને ? !]
    है और भी दुनियामैं सुखनवर बहोत अच्छे,
    कहते हैं कि गालिबका है अंदाझ-ए-बयां और

    Like

    • ભઈલા ! પોરબંદરનું નામ પડે ને તારો જીવ કેમ બળે છે એ મને સમજાય છે ! પણ કોઈ તને રોકતું હતું ? બે-પાંચ દહાડા પૈસાનો પીછો છોડીને પહોંચી જવાય ને ?! (જો કે હવે તો, ’વો દિન કહાં કી…….. 🙂 :-)’ ) અને હા, તને લેખમાં યાદ ન કર્યાનો ધોખો તેં કર્યો પણ ત્યારે આ ’બાવન પાનાં’નો ઉલ્લેખ વળી અમસ્તો કર્યો છે ? 🙂
      મેળાના ફોટા તો ઢગલો એક છે પરંતુ આપણા ફોટોરૂલ પ્રમાણે, અન્ય વ્યક્તિઓ સામેલ હોય તેવા ફોટા, વિનાપરવાનગી, જાહેર ન કરાય તેમ સમજી માત્ર ઝલક જ દર્શાવી છે. (આમે મેળા તો બધા લગભગ સરખા જ હોય, બધાએ માણેલા હોય તેથી અન્ય ચિત્રો પર ભાર આપ્યો) ગાલિબના શેર બદલ આભાર.

      Like

  3. આંખે દેખ્યો અને ખુદે માણેલ અહેવાલ વાંચીને અમે ય નાના હતા (હો) એ યાદ આવી ગયુ પણ પછી “પેય-પાન” માં ઉલ્લ્ખે આવ્યો એટલે ખબર પડી કે યાર હવે તો “ઢાંઢા” થઈ ગયા છીએ….

    સમય સમય ને માન હોય જ એટલે આપણા ખખડધજ સાહિત્યકારો જેમ વખોડે એમ શહેરી સંસ્કૃતિને કોષવાનો કોઇ મતલબ નથી, પણ તમે યાદ કરાવી દીધુ કે સાલ્લુ પહેલા સેવદળ, ખાજા, વાનવા, ‘ટકા’ લાડું, ખારી- તીખી-મોરી અને મીઠી એમ જાતજાતની અને ભાતની આઇટેમો ખાવાની અને “આઇટમો” ‘જોવાનો’ એક જમાનો હતો (અશોક ભૈ (દવે)ની ઇસ્ટાઈમાં કહીયે તો હવે જપો છાના માના).

    અમારા ગામ(ડા) ધૂળકોટમાં ગરબીના ચોકમાં મહિલા મંડળ રાસ રમે , એ જ રીતે સ્વામીનારાયણ મંદિરમાં પણ હરિભક્તો રાસા જમાવે એ બધુ માણવાનું અને મહાલવાની મજા હતી, હવે ઘરમાં પૂરાઈ રહેવાની મજા છે!

    Like

    • કેમ રજનીભાઈ ? ભલા ઘરમાં શા માટે પૂરાઈ રહેવું પડે ?! અમારી જેમ અગાઉથી જ મંજૂરીની અરજી કરી દેવી જોઈએને !! (અને ન મળે તો હવે ’અનશન’ તો છે જ !)
      આપે સાચું કહ્યું, શહેરોમાં તહેવારની પણ એક આગવી મજા છે, ખાસ તો તેને વખોડવાનો કોઈ મતલબ નથી. આ મેળાઓની રોનક માણવા ગ્રામજનો પણ શહેરો ભણી દોટ કરે જ છે ને. દિપાવલીના તહેવારોમાં તો કદાચ ગામડે જાઓ તો ’ભરાઈ પડ્યા’ જેવું લાગે ! (ત્યાં તો નિરણપૂળા કે ઘાસની ગંજીઓની સલામતી ધ્યાને રાખી, ફટાકડાનું નામ લેનારની પણ ધોલાઈ થાય તેવું બને !) જ્યારે કેટલાક તહેવારો, જેવા કે હોળી અને સાતમ-આઠમ, નું આગવું મહત્વ અને આગવી ઊજવણી ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે. હાલ તો વાહનવ્યવહારની ઘણી સગવડ છે, બાળકો આ સંસ્કૃતિથી પણ જ્ઞાત થાય તેવી શક્ય કોશિશ કરવી તેવો આપણો તો ઉદ્દેશ છે.
      આ “આઇટમો” જોવા બાબતે શ્રી અશોક ભૈ નું ’જપો છાના માના’ બરાબરનું લાગુ પાડ્યું 🙂 આમે હવે બરડ થયેલાં હાડકાં જોડાવામાં તકલીફ કરાવે 🙂 આભાર.

      Like

  4. એક સારા રિપોર્ટર,સારા હાસ્ય લેખક,સારા ફોટોગ્રાફર.બહુ મજા આવી.આ જીવન અનંત ઉત્સવ છે.આખી કથાનો સાર એક વાક્યમાં.

    Like

  5. અશોકભાઇ ખુબ સરસ લેખ . આપે અમને અહિં વિદેશમા અમારા ગામની યાદો તાજી કરાવી.
    thankyou… ashokabhai…

    Like

  6. આમ તો તમે મુક્યો કે તરત આ લેખ વાંચેલો – પણ રાત્રી અધિક થઈ હતી અને કોમ્પ્યુટરના વ્યસન કરતાં મને કવિતાની વધારે બીક લાગતી હોવાથી માત્ર Like કરીને ચાલતી પકડેલી.

    લોકમેળાનું આગવું મહત્વ હતું અને હજુ હોય છે. પહેલા તો લોકવરણના જુવાનડા અને જુવાનડીઓના દલડાયે આ લોકમેળામાં મળી જતા – હજુયે કદાચ એવું હશે.

    રક્ષાબંધન પછી પહેલી વાર જ્યારે પણ ભાઈ બહેન મળે ત્યારે બહેન પ્રેમથી ભાઈને રાખડી બાંધે. કોક બહેન પરાણે થઈ પડેલા ભાઈને કદાચ ન યે બાંધે પણ ભઈલો તો મોટું મન રાખીને બહેનના ક્ષેમ કુશળ ઈચ્છે.

    નાના હતા ત્યારે મારા પિતાજી અમને સાતમ આઠમના મેળામાં અચૂક શીતળા માતાના મંદિરે લઈ જતા. હવે હું હંસ: ને નથી લઈ જઈ શકતો. કદાચ ઈવોલ્યુશનરી રીવોલ્યુશનને લીધે જુની ઘરેડને બદલે નવા ચીલા પડતા હશે.

    ઔષધીઓની ઓળખ કદાચ જાણકાર વૈદ્ય પાસેથી મળશે – એમાંથી એક કદાચ ભોરીંગણી હોય એમ લાગે છે.

    વડીલો માટે નવ કુકરીની રમત ટાઈમ પાસ કરવાની ઉત્તમ રમત છે. એમાં ત્રણ કુકરી એક લાઈનમાં આવે એટલે સામે વાળાની એક કુકરી ઉઠાવી લેવાની. જેની બધી કુકરી ઉપડી જાય તે હારી જાય. ક્યારેક આ મેચ ડ્રોમાં જઈ શકે.

    લીલુડી ઓઢણી ઓઢેલી ધરતી શોભે છે 🙂

    નાના હતા ત્યારે ખાસ તો ભાઈ બહેન પર હાથ ઉગામે ત્યારે કહે કે રહેવા દે નહીં તો તારા હાથમાં થોર ઉગશે. અમારે ત્યાં પહેલા વાડમાં થોર હતા તેથી તે થોર જોઈને બહેન પર હાથ ઉગામવાની હિંમત ન થતી.

    બાકીની ચિત્રકથા આવતે અંકે માણશું અત્યારે થોડું કામ કરવું પડશે. ભાઈ, ક્લાયન્ટને ન સાચવીએ તો આ મફતીયા મેળાં થોડા માણી શકાય છે? 🙂

    Like

    • આભાર અતુલભાઈ.
      આ ઘર કરી ગયેલી ’બીક’ સદા સાચવજો ! મારૂં પ્રિય એક સુવાક્ય છે;
      “જે પત્નિથી ડરે તે જગતમાં અન્ય કોઈથી ન ડરે”—ગહન વિચારને યોગ્ય છે, વિચારજો.

      આ પરાણે બની બેઠેલા ભાઈઓ પણ હોય છે ? સાંભળ્યું નથી. જો કે અમારામાં પરાણે બની બેઠેલા “ભાઈલોગ” હોય છે પણ તે આ બહેન-ભાઈના પવિત્ર સંબંધ વાળા નહીં ! અન્ડરવર્લ્ડ વાળા.

      આ લોકવરણનાં દલડાં મળવાનો મેળો લગભગ આજ-કાલમાં જ શરૂ થશે, એ છે ’તરણેતરનો મેળો’. એ માટે એ મેળાને અધિકૃત ઠરાવાયો છે, જન્માષ્ટમીના મેળામાં અધિકૃત રીતે આવું કશું ન કરી શકાય ! (પોરબંદરના મેળામાં તો ખાસ !!) નહીંતો હાડવૈદ શોધવા જવું પડે 🙂 (આને માત્ર સદ્‌ભાવસભર સૂચન સમજવું, મિત્રોએ પોતાની જવાબદારીએ તરણેતરના મેળા તરફ દોટ મુકવી 😉 )

      બાકી “કામ” એ જીવન વ્યાપન, વ્યવસાય વ્યાપન માટે મહત્વની ચીજ છે, એ સૌ પહેલાં !! સહમત. અને હા, આ નવકુકરી વિશે આપના નાનકડા માર્ગદર્શને અમને આખી રમત યાદ આવી ગઈ. ફરી એક વખત રમી પણ નાંખી. આભાર.

      Like

      • પોરબંદરના મેળાની તો ખબર નથી પણ હું અને કવિતા અહીં ભાવનગરના મેળામાં જતા. કવિતાને ફજેત ફાળકામાં બેસવાનો ભારે શોખ તેથી તે મને પરાણે તેની સાથે ફજેત ફાળકામાં ફેરવે. હવે તો જ્યારથી મારી આંખે કંકુના સુરજ આથમ્યાં છે ત્યારથી મેળામાં તો શું ક્યાંક બહાર જવું હોય તો યે કોઈની મદદની જરૂર પડે છે – તેથી તરણેતરના મેળે તો અન્ય મિત્રોને પોતાના જોખમે જવું હોય તો ભલે જાય. હાડવૈદ્યની મુલાકાત લેવાની હવે ફરી ફરીને ઈચ્છા નથી થતી. વચ્ચે પુના ફરવા ગયા તો આંખોની ઝાંખપ અને અંધારાને લીધે મને એક ઊંડો ખાડો ન દેખાયો અને પટકાયો ખાડામાં. ખભામાં ક્રેક થઈ અને પગ મચકોડાઈ ગયો. હજુ આજે ય થોડું થોડું કળતર છે. તેથી ભાઇ, હવે મને તો મેળામાં મ્હાલવાનો શોખ રહ્યો નથી. હા, તમારી જેવા મિત્રો બ્લોગ પર આ રીતે ઘરે બેઠા મેળાનો લ્હાવો લેવાની સગવડ પુરી પાડે તે માટે તો આપનો આભાર માનીએ તેટલો ઓછો છે.

        ભાઈલોગ સાથે જામનગર ભણતો ત્યારે ઘણું રહેવાનું થયું છે. ઘાટ ઘાટના ને ગામ ગામના પાણી પીધાં છે હવે વધારે અંડરવર્લ્ડના લોકો સાથે રહેવાની કે સંપર્ક રાખવાની ઈચ્છા થતી નથી.

        પત્નીથી ડરવાની વાત પર ગહન વિચાર કરું છું.

        Like

  7. આદરણીયશ્રી. અશોકભાઈ

    ઘરે બેઠા બેઠા આપે અમને શીતળા માતાના મંદિરના

    દર્શન કરાવ્યા તે બદલ આપનો ખુબ ખુબ આભાર

    આવે જ રીતે આપ આપના બ્લોગ દ્વારા તમારા વિસ્તારની

    વિશેષતા બતાવતા રહેશોજી.

    ભગવાનની કૃપા હશે તો જરૂર આપણું મિલન કરાવશે.

    કિશોર પટેલ

    Like

  8. નરસિંહનાં શબ્દોમાં કહીએ તો; ’આ જીવન એક અનંત ઉત્સવ છે’..

    Very nice reporting, celebration:)

    Jay shri Krishna.

    Like

  9. By the way, you may like to read, ‘sorry day celebration’.

    Most welcome to my blog 🙂

    Like

  10. શ્રી અશોકભાઇ,

    લેખ વાંચીને માત્ર લાઇક બટન આપીને જતા રહેવું પડ્યું. પહેલું કારણ પેલા ગીતની જેમ હાલાજી તાર હાથ વખાણું કે……શું શું વખાણવું.(આખો લેખ સરસ છે એટલે) સાતમ-આઠમના તહેવારોની આખી ચિત્રકથા સુંદર રીતે આલેખી છે. અને બીજું કારણ શકીલભાઇની જેમ રહી ગયાની ભાવના. મનની અંદર રહેલી ભાવના જગાડી તમે તો.( તહેવારોના દિવસોમાં અમને ખાસ આવા સ્થળની તલાશ હોય છે) સમય સમયે આમ ચિત્રકથા દ્વારા અમને લલચાવતા રહેજો. શહેરમાં ઉજવાતા તહેવારોની કે દેશ બહાર ઉજવાતા તહેવારોની મજા જરૂર હોય છે પણ આમ કુદરતના સાનિધ્યમાં ઉજવણીનો આનંદ તો અનેરો જ હોય છે. આભાર.

    Like

  11. ચીત્રકથા વાંચવાની શરુ કરી છે તો પછી આગળ વધીને પુરી યે કરવી પડશે ને?

    આકડાના માંડવા વીશેની કહેવત તો ખબર નથી પણ જ્યારે નાના હતા અને ખુલ્લા પગે રમતા (વો દિન કહાં કે મીયા કે પાંવ મેં જુતા?) ત્યારે પગમાં કાંટા પેસી જતાં. તે વખતે આ આકડાના પાન તોડીને તેનું દુધ મુકતાં અને પછી પાનને ગરમ કરીને તેનો પાટો બાંધી દેતાં. ગરમીને લીધે કાંટો બહાર આવી જતો અને સહેલાઈથી દૂર કરી શકાતો.

    જગતના તાતની વાત ખરેખર અનેરી છે. રાત દિવસ પરીશ્રમ કરવાનો અને અંતે કુદરત જે આપે તે હસતા મુખે સ્વીકારી લેવાનું. ખેડુતને ઈશ્વર પ્રાપ્તિ સહજતાથી થઈ શકે. ભીમા ભગતે ખેતી કરતા કરતા કેટ કેટલા ભજનો રચ્યા અને છેવટે ઉત્તમ સંતત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.

    ફરી પાછો બ્રેક લેવો પડશે – ચાલો જમવા.

    Like

  12. અશોકભાઈ,
    લીલીછમ માંડવીના છોડ જેવો જ મજાનો લેખ.
    માંડવીનો છોડ જોયાને ઘણો વખત વીતી ગયો. તસવીરમાં ઝાંખી કરાવવા બદલ આભાર. એ સ્વાદ! એ ગંધ! આહાહાહા!!!!!
    વળી એ પણ સાંભરી આવ્યું કે: ભેરુની વાદે પારકાં ખેતરમાં ખાબકીને માંડવીના છોડવા ખેંચતી વખતે હૈયામાં કેવો ફફડાટ થાતો હતો! ખેતરનો ધણી આવ્યો કે આવશે!

    લીલી માંડવી બાબત એક વાર્તા અને વાર્તાલાપ આકાશવાણી અમદાવાદ વડોદરા પરથી રજૂ કર્યાં હતાં. એ મારા બ્લોગ પર મૂકવાનું મન થઈ આવ્યું છે.
    ને ઓળા ખાવાની વાત તો ખૂબ જ ગમી. એક વખત તો એવું બન્યું કે, માંડવીના છોડવા તૈયાર, કાંટા તૈયાર, ઓળાનો સ્વાદ ચાખવા જીભ તૈયાર … પણ વગડાનો પવન એવો માથાભારે કે અનુભવીઓને પણ ગાંઠે નહી! બાક્સમાં રહેલી થોડીઘણી દીવાસળીઓ એક પછી એક ખાલી થવા લાગી. ખેડૂતમિત્રોએ ઠપકોય આપ્યો કે: ઘરની દુકાન છે તો એકાદ બાકસ તો લેતું આવવુંતું! છેવટે છેલ્લી દીવાસળીએ કાંટા સળગ્યા. .. એ ઓળા તો યાદ રહી ગયા.
    ઓળા ખાવ ત્યારે મજાના લેખ મારફતે જાણ કરજો.

    Like

    • શ્રી.યશવંતભાઈ, આભાર.
      આપે માંડવીના પાથરા ’ચોરવા’ની વાત કરી તે પરથી એક ઓસાણ આવ્યું, કહી જ દઉં;
      અમારે ગામમાં એક આતા (વડિલ, બાપા), આમ તો સાંઈઠેક વિઘાનાં ધણી, કંઈ ઘટે નહીં, પોતાની વાડીમાં મોલાત વચારે ચીભડાંના વેલા તો વાવે જ. પણ ઈ ભાવે નહીં ! કોકની વાડીએથી છાનુંમાનું પાકેલું, ફાટી પડેલું ચીભડું ઠેકાવે અને પછી એ ખાય !! ગામ આખું જાણે, પણ બધાને આનંદ આવે, કોઈ જોઈ જાય તોય દેખ્યું ન દેખ્યું કરે. આતા પાછા પોતાને ત્યાં થયેલાં ચીભડાં ગામ આખાને ભરપેટ ખવરાવેય ખરા ! સાઈકોલોજીની દૃષ્ટિએ આ કદાચ પેલા પ્રેશરકુકરનાં સેફ્ટી વાલ્વ જેવું હોય તો હોય. દરેકને મફતનું મીઠું લાગે જ, આપણાં ભાભાઓ એ પ્રેશર આમ ચીભડાં (કે માંડવીના ઓળા) ’ચોરી’ને, બહુ નિર્દોષતાપૂર્વક હળવું કરી નાંખતા હશે ! પછી તેમને ’કરોડો’નાં કૌભાંડ કરવાની ઈચ્છા ન થતી !!! (જો કે આ મારૂં અંગત મંતવ્ય છે)

      આ બાકસની પેટી લેવાનું હવે અમારે તો નહીં જ ભુલાય ! કાં પછી એકાદ બીડીનાં બંધાણીને ભેળો રાખવો ! જો કે અમારા ઘણાં મિત્રો આવી સ્થિતિમાં એમ પણ કહે કે આ મોઢવાડીયાની જીભે ઠાંગરું ઘસો, સળગી જશે !! એની જીભે ગામનાં ગામ સળગી ગયા એક ઠાંગરું નહીં સળગે ?!

      આપના બ્લોગે ’લીલી માંડવીની વાર્તા’ની રાહ રહેશે. જરા ઝપટ રાખજો ભઈસા‘બ. આભાર.

      Like

  13. ફુવારા તો જોઈને અહીં ટાઢક થઈ ગઈ તો તમને કેટલી ટાઢક થઈ હશે તેનો અંદાજ આવી શકે છે.

    ખીજડાના વૃક્ષનો દેખાવ જ એવો છે કે તેમાં મામા સીવાય કોઈ જજો વખત રહી ન શકે. ભાવનગરમાં તો એક આખો રોડ મામાકોઠા રોડ તરીકે ઓળખાય છે તે રોડ પર રાત્રે મામા લટાર મારવા નીકળે છે તેવી લોકવાયકા છે. હું તો ક્યારેય અડધી રાત્રે રોડ પર ફરવા નીકળતો નથી તેથી મને કદી ભેટો થયો નથી. અહીં એક પીલગાર્ડન નામના બગીચામાં ખીજડીયા હનુમાન છે તેમનું મંદિર ખીજડાના વૃક્ષની નીચે છે. ઉધરસ થઈ ગયેલા બાળકો તે ખીજડાના વૃક્ષ નીચે બેસીને ગાંથીયા ખાય અને પછી હનુમાનદાદાના દર્શન કરે એટલે તેમની ભલભલી ઉધરસ મતી જાય તેવી (અંધ??) શ્રદ્ધા પ્રચલિત છે. તેમની નજીક એક મામાનો ઓટલો યે છે. ટુંકમાં ખીજડાને અને મામાને ઘનીષ્ઠ સંબધ હોય તેમ લાગે છે.

    જુઓ આ વખતે વચ્ચે વચ્ચે વિરામ તો લેવા પડશે – ચાલો રાત્રી ભોજન (વાળું) માટે.

    Like

  14. પિંગબેક: ફરી એક વાર | અસર

  15. મજાની પોસ્ટ…
    તૈયાર રહેજો આવતા વર્ષે… કદાચ ધામા નાખીએ પણ ખરાં… 😉

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s